Skoi na sadraj




Niste našli što tražite?

Ako niste pronašli temu koja Vas zanima, ili biste neku medicinsku temu voljeli vidjeti obraðenu na našim stranicama, slobodno nas kontaktirajte putem e-mail adrese info@perpetuum-lab.com.hr

Najnoviji èlanak

Behçetova bolest


Behçetova bolest (Morbus Behçet, ICD-10: M35.2) je multisistemski, relapsirajući, kronični vaskulitis s upalom sluznica, karakteriziran trijasom rekurentnih oralnih aftoznih ulceracija, genitalnih ulceracija i uveitisa.Behçetova bolest javlja se podjednako u muškaraca i žena, no ukupna incidencija varira diljem svijeta. U zemljama Zapada incidencija se kreće uglavom do 1 slučaj na 100 000 lju... Sij 20 2015 01:32


- - - - -

Gušteraèa

anatomija
Gušteraèa (pankreas) je izdužena probavna (i endokrina) žlijezda koja leži retroperitonealno i transverzalno preko posteriornog abdominalnog zida, posteriorno od želuca izmeðu dvanaesnika desno i slezene lijevo (abdomen ). Transverzalni mezokolon hvata se na njen anteriorni rub. Gušteraèa stvara:
  • Egzokrini sekret (sok pankreasa iz acinusnih stanica - tripsin, kimotripsini, elastaze, karboksipeptidaza A, karboksipeptidaza B, kolipaza, pankreatièna lipaza, kolesteril ester hidrolaza, pankreatièna alfa amilaza, ribonukleaza, deoksiribonukleaza i posfolipaza A2) koji ulazi u duodenum kroz glavni i akcesorni ductus pancreaticus - za gastrointestinalni sustav.
  • Endokrini sekret (primarno glukagon i inzulin iz Langerhansovih otoèiæa) koji ulaze u krv - za endokrini sustav.
Slika u privitku: Duodenum,_pancreas_i_slezena.png
Dvanaesnik, gušteraèa i slezena. (A) Duodenum, pancreas i slezena i njihova opskrba krvlju vide se nakon otklanjanja želuca, transverzalnog debelog crijeva i peritoneuma. (B) Anteriorna strana duodenuma, pancreasa i povezanih krvnih žila. Duodenum je zavijen oko glave gušteraèe. (C ) Posteriorna strana duodenuma i pancreasa. Abdominalna aorta i vena cava inferior zauzimaju vertikalni konkavitet posteriorno od glave gušteraèe i treæeg dijela dvanaesnika. Processus unicatus je produžetak glave pankreasa koji prolazi posteriorno od gornjih mezenteriènih krvnih žila. Žuèovod silazi niz usjek u posteriornom dijelu glave pankreasa. SMV = v. mesenterica superior

Zbog olakšavanja opisa gušteraèa je podijeljena u èetiri dijela: glava, vrat, tijelo i rep. Glava pankreasa je prošireni dio žlijezde kojeg zdesna obavija zavoj duodenuma C oblika do gornjih mezenteriènih krvnih žila. Èvrsto prijanja za medijalnu stranu silaznog i horizontalnog dijela dvanaesnika. Processus unicatus, produžetak inferiornog dijela glave gušteraèe širi se medijalno u lijevo, posteriorno od v. mesentericae superior.

Glava pankreasa položena je posteriorno na v. cavi inferior, desnoj a. renalis i v. renalis, te lijevoj v. renalis. Na svom putu prema duodenumu, žuèovod leži u usjeku na posterosuperiornoj površini glave i okružen je tkivom gušteraèe.

Vrat gušteraèe je kratak (1.5 do 2 cm) i leži preko v. mesentericae superior, koja tvori usjek na njegovoj posteriornoj površini. Anteriorna površina vrata, prekrivena peritoneumom, prijanja na pilorus želuca. V. mesenterica superior pridružuje se v. splenicai posteriorno od vrata gušteraèe te tvori v. portau.

Tijelo gušteraèe leži lijevo od gornjih mezenteriènih krvnih žila, prelazi preko aorte i L2 kralješka posteriorno od bursae omentalis. Anteriorna površina tijela gušteraèe prekrivena je peritoneumom, leži na dnu bursae omentalis i èini dio ležišta želuca. Posteriorna površina tijela gušteraèe nije prekrivena peritoneumom i u dodiru je s aortom, a. mesentericom superior, lijevom nadbubrežnom žlijezdom, te lijevim bubregom i renalnim krvnim žilama.

Rep gušteraèe nalazi se ispred lijevog bubrega, u bliskom odnosu s hilusom slezene i flexurom coli sinistrom. Rep je relativno pokretan i prolazi izmeðu slojeva splenorenalnog ligamenta sa spleniènim krvnim žilama. Vrh repa je tup i superiorno orijentiran.

Slika u privitku: Pancreas,_duodenum,_zucni_vodovi_i_slezena.jpg
Gušteraèa, dvanaesnik, žuèni vodovi i slezena. (A) Pancreas, ekstrahepatièni žuèni vodovi, ductus pancreaticus i duodenum. (B) Ulaz žuènih vodova i ductusa pancreaticusa u duodenum kroz hepatopankreatiènu ampulu u proširenju unutar velike duodenalne papillae koja normalno prima žuèni vod i glavni pankreatièni vod. Sfinkteri od glatkih mišiæa okružuju žuène i gušteraèine kanale i hepatopankreatiènu ampulu. (C ) Unutrašnjost silaznog dijela duodenuma pokazuje veæu i manju duodenalnu papillu. Postoji 'svod' preko veæe papile u koju se hepatopankreatièna ampula otvara. Žuèovod i glavni pankreasni odvod otvaraju se odvojeno u papilu kod približno 5% ljudi. Akcesorni pankreatièni odvod otvara se u manjoj duodenalnoj papili. (D) Struktura acinusnog tkiva (tkiva koje proizvodi enzime). Vide se sekretorni acinusi i pankreasni otoèiæi.

Glavni gušteraèin odvod, ductus pancreaticus ili Wirsungov vod, poèinje na repu i teèe kroz parenhim žlijezde do glave gušteraèe; tu skreæe inferiorno i približava se žuèovodu. Veæinu vremena, glavni gušteraèin odvod i žuèovod ujedinjuju se kako bi stvorili kratku, proširenu ampullu hepatopancreaticau (Vater), koja se otvara u silazni dio dvanaesnika na mjestu velike duodenalne papillae. U najmanje 25% sluèajeva, odvodi se otvaraju u duodenum odvojeno. Sfinkter ductusa pancreaticusa (oko završnog dijela ductusa pancreaticusa), sfinkter žuèovoda (oko završetka žuèovoda) i hepatopankreatièni sfinkter (Oddijev sfinkter, èiji spazam može uzrokovati akutni pankreatitis) su glatkomišiæni sfinkteri koji kontroliraju tok žuèi i soka pankreasa u duodenum.

Akcesorni ductus pancreaticus (Santorinijev vod) otvara se u duodenum na mjestu manje duodenalne papillae. Obièno (oko 60%) akcesorni ductus komunicira s glavnim pankreasnim odvodom. U nekim sluèajevima, glavni odvod je manji nego akcesorni i oni nisu povezani. Kod takvih ljudi, akcesorni ductus donosi veæinu soka gušteraèe.

Slika u privitku: Odnosi_duodenuma.png
Odnosi duodenuma

Pankreatiène arterije odvajaju se uglavnom od ogranaka zavojite spleniène arterije, koja tvori nekoliko lukova s pankreatiènim ograncima gastroduodenalne i gornje mezenteriène arterije. Do 10 ogranaka a. splenicae opskrbljuju tijelo i rep gušteraèe. Anteriorna i posteriorna gornja pancreaticoduodenalna arterija, ogranci gastroduodenalne arterije i anteriorna i posteriorna donja pankreatikoduodenalna arterija, ogranci a. mesentericae superior, prokrvljuju glavu gušteraèe. Odgovarajuæe vene su pritoci spleniène i gornje mezenteriène vene, no ipak se veæina ulijeva u spleniènu venu.

Slika u privitku: Arterijska_opskrba_i_venska_drenaza_pancreasa.jpg
Arterijska opskrba i venska drenaža pancreasa. Zbog bliskih odnosa gušteraèe s duodenumom, njihove krvne žile su u cjelovitosti iste.

Pankreatiène limfne žile slijede krvne žile. Veæina žila završava u pancreaticospleniènim limfnim èvorovima duž a. splenicae. Neke žile završavaju u piloriènim limfnim èvorovima. Eferentne žile iz ovih èvorova dreniraju se u gornje mezenterèine limfne èvorove ili u celijaène limfne èvorove preko hepatiènih limfnih èvorova.

Slika u privitku: Limfna_drenaza_i_inervacija_pancreasa_i_slezene.jpg
Limfna drenaža i inervacija pankreasa i slezene. (A) Strelice pokazuju tok limfe u limfne èvorove. (B) Živci gušteraèe su autonomni živci iz celijaènog i gornjeg mezenteriènog pleksusa. Gusta mreža živèanih vlakana prolazi s celijaènog pleksusa duž a.splenicae do slezene. Veæinom su to postsinaptièka vlakna za glatke mišiæe èahure slezene, trabekule i intrasplenièke krvne žile.

Živci pankreasa potjeèu od n. vagusa i abdominopelviènih splanhniènih živaca koji prolaze kroz ošit. Parasimpatièka i simpatièka vlakna dosežu pankreas prolazeæi duž arterija, iz celijaènog pleksusa i gornjeg mezenteriènog pleksusa. Uz simpatièka vlakna koja prolaze dolaze na krvne žile, simpatièka i parasimpatièka vlakna se distribuiraju u acinusne stanice i otoèiæe. Parasimpatièka vlakna su sekretomotorna, ali sekrecija je primarno posredovana sekretinom i kolecistokininom - hormonima koje proizvode epitelne stanice duodenuma i sluznica gornjeg dijela tankog crijeva pod stimulansom kiselog sadržaja iz želuca.


Uloga gušteraèe


Sekreti gušteraèe sadrže enzime velike važnosti za probavu. Luèenje tih enzima kontraliraju dijelom refleksni mehanizmi a dijelom gastrointestinalni hormoni sekretin i kolecistokinin.

Dio gušteraèe koji luèi poankreatiène sokove je zapravo alveolarna žlijezda koja slièi žlijezdama slinovnicama. Granule koje sadrže probavne enzime (zimogene granule) nastaju u stanicama i otpuštaju se egzocitozom s vrha stanica u lumen gušteraèinih vodova. Gušteraèin sok je alkalan (bazièan) te ima visoku koncentraciju HCO3- iona. Dnevno se luèi oko 1500 mL pankreatiènih sokova. Žuèni i intestinalni sekreti su takoðer neutralni ili alkalni, te ti sekreti skupa neutraliziraju želuèanu kiselinu, povisujuæi pH sadržaja dvanaesnika na 6.0 do 7.0. Do vremena kada humus dosegne jejunum, njegov pH je gotovo neutralan, no intestinalni sadržaji su rijetko alkalni.

Potencijalna opasnost otpuštanja male kolièine tripsina u gušteraèu je oèita - rezultat bi bio lanèana reakcija gdje enzimi koje gušteraèa proizvodi probavljaju samu gušteraèu. Stoga nije iznenaðenje da gušteraèa normalno sadrži inhibitore tripsina.

Osim probavnih enzima, gušteraèa stvara bar još èetiri polipeptida s regulatornom aktivnošæu u Langerhansovim otoèiæima. Dva od njih su inzulin i glukagon koji imaju važne funkcije u regulaciji intermedijarnog metabolizma ugljikohidrata, proteina i masti. Treæi polipeptid, somatostatin, igra ulogu u regulaciji sekrecije iz stanica otoèiæa, a èetvrti, pankreatièni polipeptid, vjerojatno služi prvenstveno regulaciji sekrecije HCO3- iona u tankom crijevu.


Akutni i kronièni pankreatitis (upala gušteraèe) èeste su bolesti današnjice. Kronièni pankreatitis, uzrokovan veæinom konzumacijom alkohola, vodi u razaranje upravo egzokrinog dijela gušteraèe.

  • 0

Izvori:
Izvori:
  • Marušiæ A., Anatomija èovjeka, Medicinska naklada, 2002.
  • Moore K., Clinically Oriented Anatomy, Lippincott Williams & Wilkins, 2005.