Renin-angiotenzin-aldosteronski sustav ( RAAS )


Runichoue
  • Izvori:

    1. Guyton AC, Hall JE: Medicinska fiziologija. (12. izdanje), Medicinska naklada, Zagreb, 2012.
    2. B. Katzung: Temeljna i klinička farmakologija, 11. izdanje, McGraw Hill, New York, 2011. Prijevod na hrvatskom jeziku
    3. Maricica Pacurari, Ramzi Kafoury, Paul B. Tchounwou, and Kenneth Ndebele: The Renin-Angiotensin-Aldosterone System in Vascular Inflammation and Remodeling; Int J Inflam. 2014; 2014: 689360
    4. Ji-Guang Wang, Eduardo Pimenta,and Frank Chwallek: Comparative review of the blood pressure-lowering and cardiovascular benefits of telmisartan and perindopril; Vasc Health Risk Manag. 2014; 10: 189–2004.

Renin-angiotenzin-aldosteronski sustav (RAAS), jedan je od najvažnijih hormonskih sustava, koji nadgleda funkcije kardiovaskularnog sustava, bubrega i nadbubrežne žlijezde, regulira krvni tlak, volumen tekućine i ravnotežu natrija i kalija .

Renin i angiotenzin



Renin ,aktivni proteolitički enzim ( aspartil-proteaza ) , najprije se sintetizira kao neaktivni preprohormon, prolazi kroz naknadne proteolitičke promjene u aferentnih arteriolama glomerula , a zatim se otpušta u krvotok, gdje se putem proteolitičkih i neprotelotičkih mehanizama prevodi prorenin u aktivni oblik - renin. Otpuštanje renina iz bubrežne kore ( jukstaglomerularne-stanice, glatki mišići u aferentnim arterioloma, koje pohranjuju renin ) potiče smanjen arterijski tlak u bubregu, simpatička aktivacija, te smanjena dostava ili povećana koncentracija natrija u distalnim tubularnim kanalićima.
  • Bubrežni vaskularni receptoru aferentnoj arterioli osjetljiv je na istezanje, te kod smanjenog istezanje reagira oslobađanjem renina i obrnuto.
  • Macula Densa je osjetljiva na promjenu brzine dopreme natrija ili klora u distalni tubul. Smanjena doprema stimulira izlučivanje renina i obratno.
  • Pojačana simpatička aktivnost i davanje noradrenalina ili adrenalina stimulira izlučivanje renina putem β1 – adrenergičnih receptora.
  • Angiotenzin II inhibira izlučivanje renina. Prorenin se oslobađa konstitutivno, obično brzinom većom od renina, što znači da prorenin može činiti 80-90% ukupnog renina u cirkulaciji. Jedan manji dio renina ostaje u bubrezima i ima intrarenalne učinke.
  • Vazodilatatori stimuliraju izlučivanje renina ( hidralazin, minoksidil, nitroprusid ), kao i agonsiti β-adrenergičkih receptora ili antagonisti α-adrenergičnih receptora.
  • Inhibitori fosfodiesteraze ( teofilin, milrinon, rolipram ) potiču izlučivanje renina
  • Diuretici i anestetici također mogu povećati izlučivanje renina

Supstrat renina je angiotenzinogen. To je plazmatski globulin ( glikoprotein od 14 aminokiselina ) koji se sintetizira u jetri. Kortikosteroidi, estrogeni, hormoni štitnjače i angiotenzin II povećavaju njegovo izlučivanje. Renin odcjepljuje od angiotenzinogena dekapeptid angiotenzin I,a on se cijepa angiotenzin - konvertirajućim enzimom ( ACE ) u fiziološki aktivni vazokonstrikciji oktapeptid angiotenzin II. Angiotenzin II je glavni efektor u RAAS-u i posreduje svoje učinke pomoću tipa 1 angiotenzinskih II receptora ( AT1R ). Međutim , nekoliko istraživanja ukazuju na postojanje dodatnih receptora za prorenin i renin u srcu , bubrezima , jetri, i posteljici. Također postoje dokazi za postojanje receptora za renin u visceralnom i potkožnom Peternom tkivu, čija aktivacija stimulira MAPK (Mitogen-activated protein kinases ).

Angiotenzin II se brzo razgrađuje angiotenzinazom ( peptidaza ) nakon svega 1 – 2 minute. Ima jaki učinak na arteriole, a puno slabiji na vene. Glavni učinak je smanjenje lučenja vode i soli bubrezima putem konstrikcije arteriola, što smanjuje protok i tlak, te posljedično dovodi do veće reapsorpcije. U nadbubrežnoj žlijezdi se angiotenzin II pretvara u angiotenzin III. Smatra se da angiotenzin pridonosi visokom perifernom otporu u nekim oblicima hipertenzije. Dio rezidua angiotenzina II se pretvara u angiotenzin IV koji svoje učinke postiže vjerojatno putem vlastitih receptora ( oslobađanje plasminogen activator inhibitor -1 iz endotela )

Učinci angiotenzina II putem AT1 receptora:
  • Potentan je vazokonstriktor ( najveći učinak ima na glatke mišiće arteriola ), ali hipertenzivni učinak postiže djelovanjem i na mozak i autonomni živčani sustav uz malu ili nikakvu refleksnu bradikardiju jer djelovanjem na mozak namješta baroreceptore na višu razinu.
  • Povećava simpatičku aktivnost
  • Ima dipsogeni učinak ( povećava osjećaj žeđi )
  • Potiče izlučivanje ADH i ACTH iz hipofize
  • Djeluje na Na + /K+-ATPaznu crpku na bazolateralnoj membrani u proksimalnim i distalnim kanalićima, te henleovoj petlji i sabirnim cijevima. Također djeluje na Na+/H+-izmjenjivač na luminalnoj membrani i na Na+/HCO3-kotransport u bazolateralnoj membrani. Konačni učinak je reapsorpcija natrija, klora, retencija vode i ekskrecija kalija.
  • Povećava izlučivanje aldosterona iz kore nadbubrežne žlijezde, a pri visokim dozama potiče i stvaranje glukokortikoida.
  • Ima mitogeni učinak na krvožilne i srčane stanice, te na taj način pridonosi hipertrofiji miokarda.


AT2 receptori su prisutni za vrijeme fetalnog razvoja i u nekim dijelovima mozga. Smatra se da sudjeluju u rastu i razvoju. Imaju suprotne učinke na srce od onih posredovanih putem AT1 recpetora.

Nedavno je otkriven i novi enzim ( ACE2 ) koji konvertira angiotenzin, Homologan je 42% sa ACE1 te je izražena u srcu, bubrezima, testisu, endotel koronarnih krvnih žila, intrarenalno i renalno u tubularnom epitelu.

Aldosteron



Drugi efektor RAAS-a je aldosteron koji pokazuje važne endokrine učinke u regulaciji količine tekućine, natrija i kalija, a prije svega djeluje na distalne tubule bubrega. Sintetizira se u zoni glomerulozi kore nadbubrežne žlijezde. Aldosterona ima genske i negenske učinke koje postiže preko mineralokortikoidnih receptora, AT1R , receptora povezanih s G-proteinom i receptora za epidermalni čimbenik rasta ( EGFR ). Djelovanjem na navedene receptore aktiviraju se različiti postreceptorski signalni putovi, kao što su MAPK ( ERK1/2/, p38 ), koji posreduju u vaskularnom remodeliranju, upali, fibrozi i tonusu krvnih žila. Proizvodnja aldosterona pod regulacijom je angiotenzina II, angiotenzina III, hiperkalijemije , adrenokortikotropnog hormona ( ACTH ), te razina natrija. Ima slab učinak na negativnu povratnu spregu izlučivanja ACTH, dok gubitak lučenja ACTH samnjuje razinu aldosterona za 50%. Aldosteron povećava reapsorpciju vode i soli u bubrežnim kanalićima, a pospješuje izlučivanje kalija i vodika. Djeluje i na žlijezde slinovnice, znojnice i na sluznicu probavnog trakta, gdje također povećava reapsorpciju natrija I voda pasivno slijedi natrij ) i sekreciju kalija. Klinička ispitivanja su pokazala da blokiranjem receptora aldosterona s antagonistima mineralokortikoidnih receptora, spironolakton ili eplerenon , dolazi do smanjenja krvnog tlaka , smanjuje se albuminurija i ​​poboljšava ishod bolesnika sa zatajenjem srca, infarktom miokarda ili kardiovaskularnim komplikacijama diabetesa mellitusa.

Učinci aldosterona:
  • Djelovanjem na glavne stanice distalnog tubula i sabirnih cijevi putem bazolateralne Na+/K+-crpke reapsorbira natrij i vodu,a izlučuje kalij.
  • Povećava propusnost apikalne stanične membrane preko ENaC ( epitelni natrijski kanali ).
  • Klor se reapsorbira pasivno zbog reapsorpcije natrija radi održavanja elektrokemijske ravnoteže.
  • Djelovanjem na umetnute stanice dovodi do sekrecije H+ u zamjenu za Na+.




  Report Tekst



  • Recently Browsing   0 korisnika

    Ni jedan registrirani korisnik ne pregledava ovu stranicu